Αλλά ούτε ο αστυνομικός γρίφος της δολοφονίας του 1980 μπορεί να μας απασχολεί σε μία τέτοια συνάντηση διότι, ούτως ή άλλως τα χρόνια περνούν και αυτό που μένει από την ξαφνική και βίαια «αποχώρηση» ενός παγκόσμιου πρωταγωνιστή μετά από 26 χρόνια, δεν είναι ούτε το ξαφνικό, ούτε το βίαιο του πράγματος αλλά η ίδια η αποχώρηση! Αυτό που άλλοι το λένε «δυσαναπλήρωτο κενό», άλλοι «μεγάλη απουσία», και άλλοι «αναντικατάστατο»…

Πάντως, η απουσία του Τ.Λ. περιέχει όλα τα παραπάνω καθώς και άλλους προσδιορισμούς, αλλά και κάτι επιπλέον: τον διαχρονικό θυμό της παγκόσμιας κοινότητας των ανθρώπων που στις 8 Δεκεμβρίου του 1980 έχασαν έναν τροβαδούρο που η ίδια η εξέλιξη της παγκόσμιας μουσικής, μαζί με τις κοινωνικές αλλαγές και τις όποιες εξελίξεις , τον κατέστησαν όχι σώνει και καλά εκπρόσωπο της ροκ κουλτούρας, όχι μόνο εκπρόσωπο της ηλεκτρικής Αγγλοσαξωνικής παράδοσης, αλλά έναν τροβαδούρο κοινών ονείρων και «σύντροφο» κοινωνικών οραμάτων…

Νιώθω πως ο Τ.Λ. έχει παρακάμψει (ήδη από τα τέλη της  δεκαετίας του ’70) την πολιτογράφησή του από τον χώρο του εκπροσώπου ενός ροκ ιδιώματος. Θα τολμούσα να θεωρήσω παράλληλο παράδειγμα τον αγαπημένο Μάνο Χατζιδάκι (Μ.Χ.), και να προτάξω πως και εκεί έχουμε να κάνουμε με έναν δημιουργό που δεν μπορούμε εύκολα να τον τοποθετήσουμε σε μία κατηγορία και να προσδιορίσουμε την μουσική του ταυτότητα… Εύκολα παρατηρεί κανείς πως θα ήταν ανιστόρητο να κατατάξουμε τον (Μ.Χ) σε έναν αμιγώς μουσικό δημιουργό λυρικού ερωτισμού ή σε έναν λαϊκό συνθέτη ή σε έναν της πρωτοπορίας του 20^ου αιώνα… Ο Μ.Χ. ήταν όλα αυτά και άλλα πολλά! Και στοχαστής και σφαιρικά πνευματικός και ποιητής και ιδιόμορφα θεατρικός κλπ… Ο Τ.Λ. ήταν, στο διάστημα της σύντομης ζωής του, ένα αεικίνητο πνεύμα που κατάφερε να εστιάζει τη ματιά μας στο πρόσωπό του με ανατρεπτικές συμπεριφορές που ξάφνιαζαν το κοινό συναίσθημα. Παρ’ όλα αυτά, νιώσαμε (όσοι αναζητούσαν αλλαγή της ποιότητας ζωής) πως ήταν ένα  «δικό μας παιδί»! Παιδί της παγκόσμιας κοινότητας!

Ο Τ.Λ. είναι ένα πρόσωπο που πλέον μας φέρνει σε επαφή με τη μνήμη του χρόνου. Με μία δεκαετία, εκείνη την εκρηκτική του ’60, που έβγαζε ακατάπαυστα χυμούς στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα! Θαρρείς και συνεννοήθηκαν οι δεκαετίες του αέναου χρόνου (σε συνδυασμό με τις κοινωνίες των ανθρώπων) για να διαλέξουν αυτή την δεκαετία και να ανοίξουν το καπάκι από το μεγάλο παλιό μπαούλο …της γιαγιάς! Και σε αυτό το χρονικό σημείο αποκαλύφθηκαν τα προικιά! Το σπιρίτσουαλ και το γκόσπελ που πότισαν και έκαναν να ανθίσουν τα κάντρυ- τα μπλουζ , εκείνα που τροφοδότησαν  την Τζαζ το Ραγκτάϊμ, μετά το σουίνγκ και τις ορχήστρες Μπιγκ Μπαντ, το Μπίμποπ, την κουλ και την φρι τζαζ , για να φτάσουμε στις αρχές του ’50 στην έκρηξη του Ροκ εν ρολ και εξελιχτικά στο φολκ κίνημα και το ηλεκτρικό Ροκ. Μαύρη και λευκή μουσική περνάει μέσα από παγκόσμια γεγονότα και δεν τα βλέπει αδιαφορώντας. Απεναντίας: συγκροτήματα και πρόσωπα καυτηρίασαν και αντιτάχθηκαν στην ασυδοσία των εξουσιών, στις εισβολές , στην καταπίεση, στο ρατσισμό, στους παράφρονες πολέμους , στα ανδρείκελα των μεγάλων δυνάμεων, στις αυξανόμενες οικολογικές καταστροφές και στην διαστροφή της πολιτικής σκέψης που παραχαράζουν τις ιδεολογίες…

Να πούμε πως τα τραγούδια του ’60 ήταν αμιγώς πολιτικά; Ίσως ένα μεγάλο μέρος τους θα μπορούσαμε να το χαρακτηρίζαμε και έτσι αλλά με μια διαφορετική έννοια που έχουμε εκλάβει εμείς εδώ ως «πολιτικό τραγούδι» που είχε να κάνει με τη δική μας διαδρομή και τη μετεμφιλιακή εμπειρία… Ο κύριος κορμός του ύφους των τραγουδιών διαμαρτυρίας του ’60 ήταν οπωσδήποτε ουμανιστικός –ανθρωποκεντρικός , παράλληλα με το Ροκ που αναζητούσε πάντα το στοιχείο της ανατροπής σε κάθε τελματωμένη πραγματικότητα.

Δεν είναι εύκολο να περιγράψω με λίγα λόγια την ατμόσφαιρα της εποχής που τοποθετείται ο Τ.Λ. Εξ’ άλλου, για να μη παρεξηγούμαστε: δεν επιθυμώ να εκλειφθώ ως ένας ειδικός …ΤζονΛενονολόγος που έχει διεισδύσει μέσα στο πνεύμα και κατέχει τα …μυστικά και τη μορφολογία των κωδίκων των τραγουδιών του. Κάθε άλλο. Απλώς διαθέτω κι εγώ το δικό μου μουσικό αισθητήριο και με αυτό πορεύομαι όταν ανιχνεύω ό,τι μου αρέσει και απασχολεί τις αισθήσεις μου.

Έτσι έγινε και το 1978, όταν κάτι με έσπρωχνε να κάνω μια προσωπική υπέρβαση και να «ανατρέψω» την αποκλειστική αφοσίωσή μου στην ερμηνεία κλασικών έργων για κλασική κιθάρα. Έως τότε, με απασχολούσε ένα ρεπερτόριο από το χώρο της λόγιας μουσικής. Προκλασικοί συνθέτες- Άγγλοι- Ισπανοί- Ιταλοί και Γάλλοι, Μπαχ- Σκαρλάτι- κλασικοί και ρομαντικοί- Λατινοαμερικάνοι και Κουουβανοί φολκλοριστές- κεντροευρωπαίοι μοντέρνοι                                         οι ονομαζόμενοι και «σύγχρονοι» (του 20^ου αιώνα), μια πολύχρωμη και πολύχρονη ενασχόληση στον κόσμο της κιθάρας και ως εκκολαπτόμενο όραμα στο βάθος της φαντασίας μου η μουσική μιας επίκαιρης τότε μόδας (τα τραγούδια των Μπιτλς) που (το 1978) έκλεινε τον κύκλο της και το άπλωμά της ως μόδα και κατανάλωση… Δεν ήταν μόνο αυτό το γκρουπ ασφαλώς που ακουγόταν κατά κόρον αλλά είχα εστιάσει την προσοχή μου σε αυτούς γιατί με συγκινούσαν οι μελωδίες τους τόσο, όσο με συνέπαιρναν οι ατμόσφαιρες των Πινκ Φλόϊντ!

Εκτός των άλλων, παρατηρούσα πως μεγάλες ορχήστρες με συμφωνική μορφή και ομάδες κλασικών οργάνων (βιολιά, βιόλες, τσέλλα, πνευστά κλπ, έπαιζαν ευφάνταστα και έξυπνα διασκευασμένες τις μελωδίες του Τ.Λ. και του Πωλ Μακ Κάρτνεϋ… Ένα νέο πνεύμα στη μουσική ελευθερία και τη φόρμα φυσούσε σαν αεράκι με πρωταγωνιστές την εποχή του 60 και την αφοπλιστική μελωδική απλότητα του Λένον. Ήταν η ευκαιρία να επανατοποθετήσω τους φόβους μου γύρω από το θέμα μιας αδικαιολόγητης για την εποχή άγνοιας και αγκύλωσης από την αφελή και επιζήμια στείρα και συντηρητική Ωδειακή λογική που ήθελε (δήθεν) να …προστατεύσει τους σπουδαστές από την «φτηνή» όπως την λέγανε μουσική αυτών των …μαλιάδων. Παράλληλες ιστορίες καθημερινής τρέλας που μου θύμιζαν (με μικρές παραλλαγές) την συμπεριφορά των στελεχών της τότε Αριστεράς που με τη σειρά τους ήθελαν να μας «προστατέψουν» από τον Αγγλικό και Αμερικανικό βιομηχανικό πολιτιστικό …ιμπεριαλισμό!

Πήρα την απόφαση να μετασχηματιστώ σε … ανυπάκουο παιδί και άρχισα να δουλεύω ένα υλικό μαγευτικό που μου άνοιγε τις πόρτες για μία διαφορετική προσαρμογή των μελωδιών και της ατμόσφαιράς τους προς το ύφος της κλασικής κιθάρας . Μπήκα σε περίεργους ρυθμούς και σε παράξενες αρμονίες που δεν είχα υπ’ όψιν. Σιγά- σιγά ορθώθηκε μπροστά μου μία «άλλη» μουσική φόρμα: απλούστατα, ήταν η  φόρμα της εποχής μου: Ένιωσα αμήχανος γιατί αντιλήφθηκα για πρώτη φορά, τότε, πως θα πρέπει να τρέξω χιλιόμετρα για να φτάσω στις αισθήσεις της εποχής. Ένιωσα δηλαδή πως τα νέα ρεύματα και οι τάσεις εμπεριέχονται σε αυτά τα απλά και «τρελά» τραγούδια! Πως οι πολιτικές και οι αισθητικές θεωρίες καθρεφτίζονται στην ηθογραφία και στο περιεχόμενο των τεχνών και η μοναδική οδός είναι η συμφιλίωση με το βιομηχανικό μουσικό προϊόν που κατακτά σιγά- σιγά, αλλά σταθερά, την ανθρωπότητα! Γιατί –συνήθως- τα σαθρά αντιπνευματικά προϊόντα δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν στην δισκογραφική αγορά όσο και αν μία ευκαιριακή μόδα τα υποστηρίξει. Ό,τι μένει, είναι  τα καλά πνευματικά προϊόντα και γι αυτό αντέχουν στον αφρό του χρόνου. Έτσι και τα κομμάτια του Τ.Λ. Αναδύουν διαχρονική αθωότητα και κατάφεραν να εστιάσουν την προσοχή της παγκόσμιας κοινότητας αφού θαρρείς και η ιστορία τα τοποθέτησε ακριβώς στο σωστό τάϊμιγκ, όταν οι Ευρωπαϊκές χώρες έπρεπε να επιδείξουν τη δική τους ταυτότητα και να τοποθετηθούν απέναντι στο Αμερικάνικο Ροκ εντ ρολ και τα τραγούδια διαμαρτυρίας που απλωνόντουσαν σε ολόκληρο τον κόσμο! Σε έναν κόσμο ρατσιστικό, ψυχρού πολέμου, εισβολών και επιβολών…

Τα τραγούδια των Μπιτλς γεννήθηκαν στη γενέτειρα των τεσσάρων σκαθαριών. Στο μεγαλύτερο λιμάνι της Αγγλίας. Μέσα σε ένα φτωχό και προβληματικό κοινωνικό περιβάλλον. Ο συγγραφέας Alan Posener αναφέρεται στο Λίβερπουλ του ’50 και του ’60 και γράφει: «Εδώ η ηρωίνη είναι τόσο φτηνή όσο πουθενά αλλού στην Αγγλία και σχεδόν τόσο εύκολα προμηθεύσιμη όσο το αλκοόλ. Συχνά έχει κανείς την αίσθηση πως πρόκειται για μια πόλη αυτοχείρων.»

Σε αυτή την πόλη, ο Τ.Λ. γεννιέται και μεγαλώνει. Φαίνεται πως οι κεραίες του δούλεψαν από νωρίς και ο θαυμασμός που είχε για τον Έλβις Πρίσλευ έπιασαν τόπο γιατί ο Λ. μετασχηματίζεται σε ανατροπέα μιας άλλης άποψης! Γιατί, ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο, δεν μπορώ να ισχυριστώ πως  η γενιά του Πρίσλευ ήταν ριζοσπαστική και ανατρεπτική με το Ροκ εντ Ρολ. Αυτό όμως που τους αποδίδουμε είναι η ανατροπή της μουσικής φόρμας και του ηχητικού πυρήνα, μαζί με την ενδυματολογία και την εικόνα προς τα τότε Μίντια. Αυτό που θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε για το νέο στοιχείο εκείνης της εποχής, της εποχής που «γέννησε» τον μουσικό Τ.Λ. ήταν αυτό που υποστηρίζει ο  Allan Posener: «Στη μονοτονία και την ασφυκτικότητα της ανοικοδομούμενης μεταπολεμικής κοινωνίας , τα νέα της παιδιά αντέτασσαν τη λαχτάρα για ζωή. Κι αν αυτή η κοινωνία δεν μπορούσε να αλλάξει στο σύνολό της , η νεότητα τουλάχιστον έπρεπε να είναι ένα ατέλειωτο έγχρωμο ονειρικό φιλμ. Και το ροκ εντ ρολ ήταν η μουσική υπόκρουσή του»

Το να ρίχνεις ματιές στον Τ.Λ. από μεγάλη απόσταση χρόνου, σε φέρνει στη θέση να αντιληφθείς πως ασχολείσαι με έναν ολόκληρο κόσμο. Με έναν κόσμο που αναζητάει ακόμα εξηγήσεις και στοχασμούς. Ίσως ήταν η αναγκαία ιστορική μουσική εξέλιξη που έδινε το σύνθημα για μία διαφορετική θεώρηση της μουσικής και της στιχουργίας , τόσο, όσο να μας βοηθήσει να αντιληφθούμε τον κόσμο από διαφορετική οπτική γωνία. Σαράντα χρόνια μετά, τα ερωτήματα και οι σημειολογίες είναι ανοιχτά για ερμηνείες! Τι συμβολίζει σήμερα ο Τ.Λ. και η εποχή των μουσικών κινημάτων του ’60; Συμβολίζει τους πολύχρωμους και δαιδαλώδεις δρόμους για να βαδίσει προς μια διαφορετική ζωή η ανθρωπότητα, μετά τον ΄Β παγκόσμιο πόλεμο. Ίσως είναι αυτό και άλλα πολλά ακόμα… Και επειδή δεν θέλω να βγάζω σαθρά συμπεράσματα, θα συνεχίσω να ψάχνω και να ανατρέχω σε πηγές για να κατανοήσω την προσωπικότητά του.

Και ένα λογοπαίγνιο ξεκινώντας από τον Μαγιακόφσκι που είχε πει πως «Θα μάθαινα ρωσικά, μόνο και μόνο επειδή τα μιλούσε ο Λένιν». Οι θαυμαστές του Λένον έλεγαν «Θα μάθαινα αγγλικά, μόνο και μόνο επειδή τα μιλούσε ο Λένον». Και γω θα προσέθετα σ’ αυτό το παιχνίδι πως «Θα συνεχίσω να ενδιαφέρομαι για το ροκ, μόνο και μόνο επειδή ασχολήθηκε ο Λένον»…