Προσωπικές απόψεις

...Για τον Γιάννη Τριάντη

(Εραστή παλαιών και νέων υλικών…)

Δεν είναι εύκολο να μιλήσω για έργα αγαπητών προσώπων που τους γνωρίζω και τρέφω φιλικά αισθήματα απέναντί τους. Πωλώ δε μάλλον όταν αυτούς τους συναντώ εβδομαδιαία, στο ραδιοφωνικό …μετερίζι και συναναστρεφόμαστε μεταξύ των διαλειμμάτων των ραδιοφωνικών μας εκπομπών στον «Αθήνα 9,84». Νιώθω δηλαδή σαν κάποιος να με εμποδίζει να αναφερθώ σε έναν ραδιοφωνικό συνάδελφο που με συγκίνησε με ένα δικό του έργο και αυτό είναι πέρα για πέρα άδικο… Ωστόσο, είναι η ίδια η αμηχανία της «σχέσης» που υπαγορεύει την προσεκτική συμπεριφορά μου στο θέμα  μιας παρουσίασης, ενός βιβλίου για παράδειγμα…
Ας αναφερθώ λοιπόν στο …ποιητικό βιβλίο του Γιάννη Τριάντη με τον τίτλο της εκπομπής του στον 9,84, «Ούτε τύμπανα ούτε τρομπέτες» (εκδ. Ίκαρος). Και λέγοντας «ποιητικό βιβλίο» κυριολεκτώ, γιατί παρ’ όλο που μέσα σ’ αυτό δεν υπάρχει μέρος με μορφή ποιημάτων, παρατηρώ (με τη δική μου μικρή εμπειρία) πως εάν θελήσω να χαρακτηρίσω τον λόγο του, τα γραφώμενά του, δεν θα βρω άλλον προσδιορισμό, γιατί, ο Γ.Τ. είναι σμιλευτής του λόγου και κατάφερε να μην εξαρτηθεί η γραφή του από την πολύχρονη καθημερινή δημοσιογραφική του ενασχόληση στην «Ελευθεροτυπία» και σε άλλα περιοδικά ώστε να σχηματιστεί σε άχαρο και ανέραστο λόγο που χαρακτηρίζει την πλειοψηφία των κειμένων του Τύπου από δημοσιογράφους δίχως ουσία…
Παρακολουθώ επί χρόνια τα  γραπτά του στη μόνιμη στήλη της «Ε». Κατάφερε έναν χώρο που θα μπορούσε να ήταν διεκπεραιωτικός (μια που φιλοξενεί επίκαιρα αποσπάσματα εφημερίδων) να της δώσει ενδιαφέρον και φιλολογικό και εκεί ο αναγνώστης να συναντάει σκέψεις, απόψεις και γνώμες. Πολλές φορές διαφωνούσα με ορισμένες από τις θέσεις του, κυρίως εκείνες που είχαν να κάνουν με την Αριστερά και μου έκανε πάντα εντύπωση ο επιθετικός του (και θυμωμένος) λόγος! Συγχρόνως ,γνώριζα πως στο βάθος είχε δίκιο και ήμουν εγώ εκείνος που δεν ήθελα να παραδεχτώ τα θολά και αδιέξοδα μονοπάτια της αριστερής πρακτικής… Ετούτο με έκανε να μη παραλείπω να διαβάζω τη γνώμη του και τις επισημάνσεις του, αφού κατάλαβα πως η γραφίδα του είχε την ικανότητα με λίγες αράδες να λέει πολλά πράγματα! Λόγος συμπυκνωμένος –περιεκτικός και ευθύβολος.   Ύστερα, όταν άρχισα να τον ακούω από το ραδιόφωνο, διαπίστωνα πως ήταν ένας άνθρωπος που η μουσική παίζει σημαντικό ρόλο στη σκέψη του και ορίζει τις αισθήσεις του… Δηλαδή ένιωθα πως είναι πάντα αυτό που λέμε «ο δικός μας άνθρωπος»! Πάντα πρόσεχα πως οι μουσικές του επιλογές ήταν ψαγμένες και αυστηρά προσωπικές. Αναζητούσε πάντα μέσα από το υλικό του χρόνου ό,τι είχε μεταμορφωθεί σε πνευματικό ηχητικό …μόρφωμα! Δεν ξεγελάστηκε από τα ρεύματα της ethnic μουσικής που η δισκογραφική βιομηχανία αλλοίωσε κατά πολύ τη φυσιογνωμία και τον χαρακτήρα τους. Ο Γ.Τ. κράτησε το κομμάτι εκείνο μιας ζωντανής παράδοσης που εξελίσσεται μέσα στο χρόνο και ανανεώνει τον ήχο και την ταυτότητα των εθνικών μουσικών των λαών. Σας διαβεβαιώ πως  είναι πολύ εύκολο να πέσει κανείς στην παγίδα της ελαφρότητας όταν ακούει όλα αυτά τα κινήματα των εθνικών μουσικών που στολίζονται με ακατάσχετη (πολλές φορές) ηλεκτρική φλυαρία και πολλές δόσεις ανεξέλεγκτων νεωτερισμών… Ο Γ.Τ. εξοπλισμένος με …σοφία καταφέρνει να γλυτώνει από τέτοιες παγίδες που πέφτουν πολλοί μουσικοί, κατ’ εξοχήν επαγγελματίες!
Προσφάτως άνοιξα το βιβλίο του νομίζοντας πως θα διάβαζα αποσπάσματα από τη στήλη του και θα ξεφύλλιζα απλώς τα περασμένα του γραπτά. Βρέθηκα προ εκπλήξεως! Εδώ, ο συγγραφέας έχει μεταμορφωθεί σε λογοτέχνη με την ουσία της έννοιας. Σμιλεύει τον λόγο (όπως συνηθίζει εξ’ άλλου) και επινοεί τη δική του λογοτεχνία με ατμόσφαιρες που έχεις ανάγκη να τις μεταμορφώσεις σε μουσική. Διαβάζοντάς , θαρρείς και ακούς κρυμμένη μουσική από ταινίες του Ταρκόφσκυ, του Μακαγιέγιεφ, του Φελίνι ή του Κιμ Ιλ Ντουκ…
Ναι! το βιβλίο του ανοίγει πύλες σε έναν ηχητικό κόσμο και καθώς το διάβαζα δεν μπορούσα να αποχωριστώ από τη διάθεση ενός μουσικού που έχει ανάγκη  από ένα αντίστοιχο μουσικό τοπίο που αντλείται από τις αισθήσεις αυτού του ιδιότυπου εραστή του λόγου. Πολλές φορές αναρωτιέμαι το πώς και η φύση δεν υπέδειξε σε όσους έχουν αυτό το κρυφό χάρισμα να αποκτήσουν το δώρο της μουσικότητας και να ποιήσουν μουσική… Αναφέρομαι στο «δώρο της μουσικότητας» γιατί είναι προϋπόθεση και είναι αυτό που ανοίγει διάπλατα τις πύλες στη μουσική δημιουργία… Ο Γ.Τ. είναι ένας συγγραφέας που η αφετηρία του νιώθω πως πηγάζει από ήχους και ανησυχίες , με χορδές, κουρδίσματα, συνηχήσεις, διαφωνίες, όπως ακριβώς ετοιμάζεται μία ορχήστρα να παίξει πριν από την ερμηνεία του έργου. Και επειδή η σκέψη του συγγραφέα των ήχων οργιάζει, τον βλέπω να δημιουργεί τις εικόνες του, που θεωρεί πως είναι αναγκαίες για να πλάσει την αφήγησή του. Διαβάζοντας για παράδειγμα, τους σπασμένους καθρέφτες των παρκαρισμένων αυτοκινήτων σε ένα στενό δρομάκι της πλατείας Μαβίλη ακούστε τι γράφει : «Τους βλέπω και σφίγγεται η καρδιά μου. Γερμένοι στη βάση τους ,μοιάζουν με ανθρώπους που γέρασαν και τσάκισαν. Όλος ο δρόμος θυμίζει περίβολο γηροκομείου, καθώς γέρνουν μαραμένοι οι καθρέφτες, σαν κουρασμένα γερόντια καταμεσήμερο του Ιουλίου…»
Παρασύρομαι από το βιβλίο του Γ.Τ. και δε θέλω να εκτίθεμαι σε χώρους που δε μου πάνε όπως το να μιλάω, να αναφέρομαι στο έργο ενός συγγραφέα. Σκέφτομαι: Τι δουλειά έχω εγώ να μιλάω και να εκτίθεμαι δημόσια για ένα βιβλίο, για έναν συγγραφέα; Δεν είναι ο χώρος μου και είμαι ευάλωτος σε τέτοια ατοπήματα. Όμως η ζωή τα έχει αυτά και διακινδυνεύω να πω ίσως μεγαλοστομίες ή λόγια υπέρμετρα όπως συνηθίζουν να λένε όσοι δεν κατέχουν το εργαλείο του λόγου και την ισορροπία των λέξεων. Διαβάζοντας όμως το βιβλίο του Γ.Τ. μπήκα σε κλίμα …και δικό μου, γιατί ένα βιβλίο, ένας δίσκος, ένας πίνακας, μια ταινία, μία παράσταση, που έχει συναίσθημα και ουσία, μπορούμε να την αισθανθούμε «και δική μας». Κομμάτι και της δικής μας ψυχής. Ετούτο συμβαίνει πολλές φορές με τα τραγούδια που μας αρέσουν. Τα κάνουμε δικά μας δίχως να μας νοιάζει το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς. Διαβάστε από το βιβλίο του Γ.Τ. το κεφάλαιο με τα πρόσωπα… Εκεί θα δούμε να εστιάζονται υπαρκτές ζωές συνανθρώπων μας… Εκεί, η ευαίσθητη οπτική ματιά του, γίνεται και δική μας. Ίσως ο συγγραφέας να έγραψε ένα από τα πιο ουμανιστικά βιβλία της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας που, επαναλαμβάνω, είναι και ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια ενός μουσικού που θα ήθελε να δει το πώς οι λέξεις μπορούν να μετασχηματιστούν σε ήχους , σε νότες και σε μουσική πράξη…
Και για να τελειώσω, θα παραθέσω από τα Fragmenta του, το παρακάτω που το νοιώθω εντονότατα «και δικό μου»:
«Δεν μπορώ και δεν θέλω να ξεμπερδέψω με το συναίσθημα. Είναι το καύσιμο της λογικής μου…»
(Διαβάστηκε στις 10-4-2006 στην αίθουσα «Ιανός» στην παρουσίαση του βιβλίου του Γ.Τριάντη)